ماده 1
تمام افراد بشر آزاد به دنيا می آيند و از لحاظ حيثيت و حقوق با هم برابرند.
همه دارای عقل و وجدان می باشند و بايد نسبت به يکديگر با روح برادری رفتار کنند.
ماده 2
الف/ هر کس ميتواند بدون هيچگونه تمايز مخصوصا از حيث نژاد، رنگ، جنس، زبان،
مذهب، عقيده سياسی يا هر عقيده ديگر و همچنين مليت، وضع اجتماعی، ثروت، نسب يا هر
موقعيت ديگر از تمام حقوق و کليه آزاديهائی که در اعلاميه حاضر ذکر شده است بهره
مند گردد.
ب/ بعلاوه هيچ تبعيضی به عمل نخواهد آمد که مبتنی بر وضع سياسی، اداری و قضائی يا
بين المللی کشور يا سرزمينی باشد که شخص به آن تعلق دارد، خواه اين کشور مستقل تحت
قيمومت يا غيرخود مختار بوده يا حاکميت آن به شکلی محدود شده باشد.
ماده 3
هر کس حق زندگی، آزادی و امنيت شخصی دارد.
ماده 4
احدی را نميتوان در بردگی نگاهداشت و داد و ستد بردگان به هر شکلی که باشد
ممنوع است.
ماده 5
احدی را نميتوان تحت شکنجه يا مجازات يا رفتاری قرار داد که ظالمانه و يا
برخلاف انسانيت و شئون بشری يا موهن باشد.
ماده 6
هر کس حق دارد که شخصيت حقوقی او در همه جا به عنوان يک انسان در مقابل قانون
شناخته شود.
ماده 7
همه در برابر قانون مساوی هستند و حق دارند بدون تبعيض و بالسويه از حمايت
قانون برخوردار شوند. همه حق دارند در مقابل هر تبعيضی که ناقض اعلاميه حاضر باشد
و بر عليه هر تحريکی که برای چنين تبعيضی به عمل آيد بطور تساوی از حمايت قانون
بهره مند شوند.
ماده 8
در برابر اعمالی که حقوق اساسی فرد را مورد تجاوز قرار بدهد و آن حقوق به
وسيله قانون اساسی يا قانون ديگری برای او شناخته شده باشد، هر کس حق رجوع موثر به
محاکم ملی صالحه دارد.
ماده 9
احدی را نميتوان خودسرانه توقيف، حبس يا تبعيد نمود.
ماده 10
هر کس با مساوات کامل حق دارد که دعوايش بوسيله دادگاه مستقل و بيطرفی منصفانه
و علنا رسيدگی بشود و چنين دادگاهی در باره حقوق و الزامات او يا هر اتهام جزائی
که به او توجه پيدا کرده باشد، اتخاذ تصميم بنمايد.
ماده 11
الف/ هر کس که به بزه کاری متهم شده باشد بيگناه محسوب خواهد شد تا وقتی که در
جريان يک دعوای عمومی که در آن کليه تضمينهای لازم برای دفاع او تامين شده باشد
تقصير او قانونا محرز گردد.
ب/ هيچکس برای انجام يا عدم انجام عملی که در موقع ارتکاب آن عمل به موجب حقوق ملی
يا بين المللی جرم بدان تعلق ميگرفت در باره احدی اعمال نخواهد شد.
ماده 12
احدی در زندگی خصوصی، امور خانوادگی، اقامتگاه يا مکاتبات خود نبايد مورد
مداخله خودسرانه واقع شود و شرافت و اسم و رسمش نبايد مورد حمله قرار گيرد. هر کس
حق دارد که در مقابل اينگونه مداخلات و حملات مورد حمايت قانون قرار گيرد.
ماده 13
الف/ هر کس حق دارد که در داخل هر کشوری آزادانه عبور و مرور کند و محل اقامت
خود را انتخاب نمايد.
ب/ هر کس حق دارد هر کشوری و از جمله کشور خود را ترک نمايد يا به کشور خود باز
گردد.
ماده 14
الف/ هر کس حق دارد در برابر تعقيب، شکنجه و آزار، پناهگاهی جستجو کند و در
کشورهای ديگر پناه اختيار کند.
ب/ در موردی که تعقيب واقعا مبتنی به جرم عمومی و غير سياسی يا رفتارهائی مخالف با
اصول و مقاصد ملل متحد باشد، نميتوان از اين حق استفاده نمود.
ماده 15
الف/ هر کس حق دارد که دارای تابعيت باشد.
ب/ احدی را نميتوان خودسرانه از تابعيت خود يا از حق تغيير تابعيت محروم کرد.
ماده 16
الف/ هر زن و يا مرد بالغی حق دارد بدون هيچگونه محدوديت از نظر نژاد، مليت،
تابعيت يا مذهب با همديگر زناشوئی کنند و تشکيل خانواده دهند. در تمام مدت زناشوئی
و هنگام انحلال آن، زن و شوهر در کليه امور مربوط به ازدواج دارای حقوق مساوی می
باشند.
ب/ ازدواج بايد با رضايت کامل و آزادانه زن و مرد واقع شود.
ج/ خانواده رکن طبيعی و اساسی اجتماع است و حق دارد از حمايت جامعه و دولت بهره
مند شود.
ماده 17
الف/ هر شخص منفردا يا بطور اجتماع حق مالکيت دارد.
ب/ هيچکس را نميتوان بدون مجوز قانونی از مالکيت محروم کرد.
ماده 18
هر کس حق دارد که از آزادی فکر، وجدان و مذهب بهره مند شود. اين حق متضمن
آزادی تغيير مذهب ياعقيده و همچنين متضمن آزادی اظهار عقيده و ايمان ميباشد و نيز
شامل آزادی تعليمات مذهبی و اجرای مراسم دينی است. هر کس ميتواند از اين حقوق
منفردا يا مجتمعا بطور خصوصی يا بطور عمومی برخوردار باشد.
ماده 19
هر کس حق آزادی عقيده و بيان دارد و حق مزبور شامل آنست که از داشتن عقايد خود
بيم و اضطرابی نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن، با
تمام وسائل ممکن و بدون ملاحظات مرزی، آزاد باشد.
ماده 20
الف/ هر کس حق دارد آزادانه مجامع و جمعيتهای مسالمت آميز تشکيل دهد.
ب/ هيچکس را نميتوان مجبور به شرکت در اجتماع کرد.
ماده 21
الف/ هر کس حق دارد که در اداره امور عمومی کشور خود، خواه مستقيما و خواه با
وساطت نمايندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند شرکت جويد.
ب/ هر کس حق دارد با تساوی شرايط به مشاغل عمومی کشور خود نايل آيد.
ج/ اساس و منشاء قدرت حکومت، اراده مردم است. اين اراده بايد به وسيله انتخاباتی
ابراز گردد که از روی صداقت و بطور ادواری صورت پذيرد. انتخابات بايد عمومی و با
رعايت مساوات باشد و با رای مخفی يا طريقه ای نظير آن انجام گيرد که آزادی رای را
تامين نمايد.
ماده 22
هر کس به عنوان عضو اجتماع حق امنيت اجتماعی دارد و مجاز است بوسيله مساعی ملی
و همکاری بين المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود را که لازمه مقام و نمو
آزادانه شخصيت اوست با رعايت تشکيلات و منافع هر کشور به دست آورد.
ماده 23
الف/ هر کس حق دارد کار کند، کار خود را آزادانه انتخاب نمايد، شرايط منصفانه
و رضايت بخشی برای کار خواستار باشد و در مقابل بيکاری مورد حمايت قرار گيرد.
ب/ همه حق دارند که بدون هيچ تبعيضی در مقابل کار مساوی، اجرت مساوی دريافت دارند.
ج/ هر کس که کار ميکند به مزد منصفانه و رضايت بخشی ذيحق ميشود که زندگی او و
خانواده اش را موافق شئون انسانی تامين کند و آن را در صورت لزوم با هر نوع وسائل
ديگر حمايت اجتماعی، تکميل نمايد.
د/ هر کس حق دارد که برای دفاع از منافع خود با ديگران اتحاديه تشکيل دهد و در
اتحاديه ها نيز شرکت کند.
ماده 24
هر کس حق استراحت و فراغت دارد و بخصوص به محدوديت معقول ساعات کار و مرخصيهای
ادواری، با اخذ حقوق ذيحق می باشد.
ماده 25
الف/ هر کس حق دارد که سطح زندگی او، سلامتی و رفاه خود و خانواده اش را از
حيث خوراک و مسکن و مراقبتهای طبی و خدمات لازم اجتماعی تامين کند و همچنين حق
دارد که در مواقع بيکاری، بيماری، نقص اعضاء، بيوگی، پيری يا در تمام موارد ديگری
که به علل خارج از اراده او وسائل امرار معاشش از دست رفته باشد از شرايط
آبرومندانه زندگی برخوردار باشد.
ب/ مادران و کودکان حق دارند که از کمک و مراقبت مخصوصی بهره مند شوند. کودکان چه
بر اثر ازدواج و چه بدون ازدواج به دنيا آمده باشند حق دارند که همه از يکنوع
حمايت اجتماعی برخوردار شوند.
ماده 26
الف/ هر کس حق دارد که از آموزش و پرورش بهره مند شود. آموزش و پرورش لااقل تا
حدودی که مربوط به تعليمات ابتدائی و اساسی است بايد مجانی باشد. آموزش ابتدائی
اجباری است. آموزش حرفه ای بايد عموميت پيدا کند و آموزش عالی بايد با شرايط تساوی
کامل، به روی همه باز باشد تا همه، بنا به استعداد خود بتوانند از آن بهره مند
گردند.
ب/ آموزش و پرورش بايد به طوری هدايت شود که شخصيت انسانی هر کس را به حد اکمل رشد
آن برساند و احترام حقوق و آزاديهای بشر را تقويت کند. آموزش و پرورش بايد حسن
تفاهم، گذشت و احترام عقايد مخالف و دوستی بين تمام ملل و جمعيتهای نژادی يا مذهبی
و همچنين توسعه فعاليتهای ملل متحد را در راه حفظ صلح، تسهيل نمايد.
ج/ پدر و مادر در انتخاب نوع آموزش و پرورش فرزندان خود نسبت به ديگران اولويت
دارند.
ماده 27
الف/ هر کس حق دارد آزادانه در زندگی فرهنگی اجتماع شرکت کند، از فنون و هنرها
متمتع گردد و در پيشرفت علمی و فوائد آن سهيم باشد.
ب/ هر کس حق دارد از حمايت منافع معنوی و مادی آثار علمی، فرهنگی يا هنری خود
برخوردار شود.
ماده 28
هر کس حق دارد برقراری نظمی را بخواهد که از لحاظ اجتماعی و بين المللی، حقوق
و آزاديهائی را که در اين اعلاميه ذکر گرديده است تامين کند و آنها را به مورد عمل
بگذارد.
ماده 29
الف/ هر کس در مقابل آن جامعه ای وظيفه دارد که رشد آزاد و کامل شخصيت او را
ميسر سازد.
ب/ هر کس در اجرای حقوق و استفاده از آزاديهای خود، فقطs تابع محدوديتهائی است که
بوسيله قانون، منحصرا به منظور تامين شناسائی و مراعات حقوق و آزاديهای ديگران و
برای رعايت مقتضيات صحيح اخلاقی و نظم عمومی و رفاه همگانی، در شرايط يک جامعه
دموکراتيک وضع گرديده است.
ج/ اين حقوق و آزاديها، در هيچ موردی نميتواند بر خلاف مقاصد و اصول ملل متحد اجرا
گردد.
ماده 30
هيچيک از مقررات اعلاميه حاضر نبايد طوری تفسير شود که متضمن حقی برای دولتی
يا جمعيتی يا فردی باشد که به موجب آن بتواند هر يک از حقوق و آزاديهای مندرج در
اين اعلاميه را از بين ببرد و يا در آن راه فعاليتی بنمايد.
